STRIJD: BERLINDE DE BRUYCKERE EN DE GROTE OORLOG

BLOG BIJ HET EINDEXAMENTHEMA HAVO 2015: 'STRIJD'

De installaties van dode en verminkte paarden, die de Vlaamse kunstenaar Berlinde de Bruyckere maakt, zie je niet zomaar over het hoofd. Het doet bijna pijn ernaar te kijken. De paardeninstallaties zijn heftig en schokkend. Ze roepen een gevoel op van angst, wanhoop en destructief geweld. Gevoelens die passen bij oorlog en strijd.

Tijdens deze oorlog werden paarden massaal ingezet om materieel te dragen en de troepen te bevoorraden. Ook werden paarden gebruikt bij gevechten.

Aan het front was het natuurlijk een enorme opgave om de dieren goed te kunnen voeden en verzorgen. Men dacht dat het daarom hygiënischer was om de paarden kaal te scheren, maar dat was nogal onverstandig. De blote paarden waren hun natuurlijke bescherming kwijt en als het koud was, stierven ze bij bosjes. Naast de kou en het tekort aan voedsel, waren paarden ook het slachtoffer van andere ontberingen. Ze werden ziek of getroffen door granaten of machinegeweervuur. Al met al kwamen tijdens deze grote oorlog ongeveer acht miljoen paarden om het leven.

DE KUNSTWERKEN MAAKTE BERLINDE DE BRUYCKERE, NA HET ZIEN VAN FOTO'S VAN DODE PAARDEN OP DE SLAGVELDEN VAN DE EERSTE WERELDOORLOG. DEZE OORLOG WORDT OOK WEL 'DE GROTE OORLOG' GENOEMD EN DUURDE VAN 1914 TOT 1918.

Voor het 'In Flanders Fields Museum' in Ieper maakte Berlinde de Bruyckere in 2000, haar eerste installatie met paardenlichamen. De vijf grote paarden zijn gemaakt van gips, kunststof en aan elkaar genaaide paardenhuid. Ze lijken van een afstand net echt, maar als je dichterbij komt, zie je dat er iets niet helemaal klopt. De paardenlichamen zijn verwrongen en bij alle paarden ontbreken de ogen. Daardoor ziet het er extra griezelig uit. De installatie werd later aangekocht door het M HKA in Antwerpen, waar het nog steeds tot de vaste collectie behoort.

DE INSTALLATIE WERD LATER AANGEKOCHT DOOR HET MUHKA IN ANTWERPEN, WAAR HET NOG STEEDS TOT DE VASTE COLLECTIE BEHOORT.

Toen Berlinde de Bruyckere begon met het maken van paardeninstallaties en sculpturen was zij vooral gefascineerd door het lijden van het paard zelf. Na een tijd veranderde dat en zag zij het lijden van het paard ook als symbool voor het lijden van de mens. Omdat mensen en paarden eeuwenlang met elkaar verbonden waren, wilde ze geen onderscheid maken tussen het ene en het andere wezen. Ze zegt daarover dat 'we allemaal vlees' zijn. Dat is ook de reden waarom het paardenthema zo'n grote rol speelt in haar werk. Ze gebruikt het paard als metafoor voor het gevoelsleven van de mens.

Voor de tentoonstelling 'Sonsbeek 9' (Arnhem, 2001), maakte Berlinde de Bruijckere drie grote verminkte paardenlijven, die ze met dichtgenaaide ogen en monden in bomen hing. Ook maakt Berlinde de Bruijckere indrukwekkende installaties, waarbij de paarden paarsgewijs op schragen hangen of in elkaar gestrengeld zijn.

Het lijden van paarden in de Eerste Wereldoorlog sprak ook anderen tot de verbeelding. In 1982 verscheen een boek met de titel 'Warhorse', geschreven door Michael Morpurgo. Het boek werd door Steven Spielberg verfilmd.

Tot 31 mei 2015 kun je in het Gemeentemuseum Den Haag een grote overzichtstentoonstelling met het werk van Berlinde de Bruyckere bekijken. Hier zie je een filmpje waar ze iets vertelt over haar manier van werken. En bekijk hieronder de video die het Gemeentemuseum maakte bij de tentoonstelling.

1 video's