ONDERWEG: PANAMARENKO

BIJ HET EINDEXAMENTHEMA VMBO-TL 2013: 'ONDERWEG'

Ook in je fantasie kun je 'onderweg' zijn en het leuke daarvan is dat je daar zelf een voertuig bij kunt bedenken. Beeldend kunstenaar Panamarenko deed dat tot voor kort graag. Ooit was hij helemaal in de ban van vliegmachines en andere vliegende voertuigen. Dat blijkt al uit zijn artiestennaam. Eigenlijk heet hij Henri Van Herwegen maar hij koos als pseudoniem Panamarenko. Deze naam is een samentrekking van Pan Americain Airlines and Company. Dit was de naam waaronder hij de rest van leven bekend wilde zijn. En dat is tot nog toe gelukt.

In het begin van zijn carrière bouwde Panamarenko allerlei voertuigen waarmee hij door de lucht kon reizen. Van vleugels en propellers tot ingenieuze vliegmachines en ruimteschepen. Eigenlijk is Panamarenko niet alleen beeldend kunstenaar maar ook uitvinder en wetenschapper. Hij weet heel veel van natuurkundige wetten en aerodynamica. Van alle informatie die hij over vliegen en vliegtuigen tegenkomt maakt hij een herberekening. Met die nieuwe berekeningen herschept hij bestaande luchtvoertuigen tot een geheel eigen kunstwerk.

Zeppelin

Zo bouwde hij in 1969 een Zeppelin van polyesterfilm met daaronder een gondel van gevlochten rotan. De vliegschroeven maakte hij van mahoniehout en triplex. Ze worden aangedreven door motoren en het geheel staat op een basis die heen en weer kan zwenken. Eigenlijk wilde Panamarenko in de gondel gaan wonen maar deed dat uiteindelijk niet. Hieronder zie je dit luchtvaartschip dat hij zelf een Aeromodellor noemde.

Vliegen

Panamarenko zei ooit: 'Het hoogste doel dat een mens zichzelf kan stellen is een manier vinden om de aarde te verlaten'. Hij maakte dan ook veel ontwerpschetsen om uit te zoeken op welke wijze een mens zich van de aarde los zou kunnen maken. Zo ontwierp hij zelfs een keer een vliegend tapijt. Het allerliefst zou hij namelijk zonder al te veel hulpmiddelen zo vrij als een vogel in de lucht vliegen. De schets van het ontwerp, waarbij hij serieus allerlei berekeningen deed, zie je hieronder.

Batapillo

In 2005 ontwierp Panamarenko een kunstwerk dat hij zelf Batapillo noemde maar dat ook wel bekend is onder de naam Klapperschroef-rugzak-met Vliegenier. Hij maakte verschillende versies van Batapillo. Het is een levensgroot mensfiguur van een vliegenier in een soort ouderwets pilotenpak. Op zijn rug draagt hij een rugzak met een grote hoeveelheid batterijen met daarop een aantal propellers. Het lijkt alsof hij aanstalten maakt om op te stijgen. Voor de piloot gebruikte Panamarenko een etalagepop. Het kunstwerk is helemaal in gelakt brons en roestvrij staal uitgevoerd en het is te zien in de entree van het Gemeentemuseum Den Haag.

Behalve vliegende voertuigen ontwierp Panamarenko ook duikboten, auto's en vogels.

In 2005 stopte Panamarenko met het maken van kunstwerken. Het huis waar hij dertig jaar had gewoond en gewerkt was nog van zijn ouders geweest. In 2007 schonk hij dit woonhuis en atelier aan het Museum Voor Hedendaagse Kunst Antwerpen (M HKA).

Het woonhuis werd in samenspraak met de kunstenaar helemaal gerenoveerd en opnieuw ingericht met alle tekeningen, kunstvoorwerpen en materialen die al aanwezig waren toen Panamarenko er nog woonde en werkte. Ook werd een klein helikopterplatform op het dak gebouwd.

De verbouwing heeft vijf jaar geduurd en op 17 januari 2013 werd het huis officieel opengesteld. Vanaf de zomer van 2013 is het huis ook voor publiek geopend. Er mogen niet meer dan acht mensen tegelijk in en er moet van tevoren een afspraak gemaakt worden via www.muhka.be. Hier zie je een leuk filmpje waarop te zien is hoe het Workstation Biekorfstraat wordt gerenoveerd.

Panamarenko is niet zelf alsmaar 'onderweg', maar dat geldt wel voor wel een vliegtuig dat zijn naam draagt. In 2009 werd een Fokker 50 van VLM-Airlines naar hem vernoemd en dat is écht bijzonder. Op de afbeelding hieronder zie je hoe Panamarenko trots uit het raampje van de cockpit kijkt.

Kijk ook eens op de website van Panamarenko voor meer informatie.

1 video's

  • Panamarenko Universum

    Panamarenko (1940) is kunstenaar, uitvinder, technieker, wiskundige, filosoof en visionair. En dat alles tegelijk. Panamarenko Universum is de grote en eenmalige terugkeer van Panamarenko naar zijn geboortestad Antwerpen.