Maartje Korstanje en de schoonheid van aftakeling

Als alles er perfect en glad uitziet, vindt beeldend kunstenaar Maartje Korstanje er niet zoveel aan. Ze houdt niet zo van volmaakt en afgewerkt. Ze vindt dingen die er een beetje gehavend en ruw uitzien, vaak spannender om naar te kijken. Zoals bijvoorbeeld het halfvergane lichaam van een dood dier of insect. Dat vindt ze namelijk helemaal niet eng. Ze vindt dat aftakeling juist een bepaalde schoonheid heeft en dat is in haar kunstwerken duidelijk te zien.

Toen Maartje Korstanje veertien jaar was ontdekte ze dat ze, in vergelijking tot haar klasgenoten, goed kon tekenen. Ze bedacht dat ze dit de rest van haar leven het liefst wilde doen. Na de middelbare school ging ze naar de kunstacademie. Eerst wilde ze schilder worden, maar toen ze eenmaal het beeldhouwen ontdekte, vond ze dat veel leuker. Vooral omdat ze dan heel direct met haar handen kan werken en er geen kwast of potlood tussen haar en het kunstwerk zit.

MAARTJE KORSTANJE

Maartje Korstanje groeide op in Zeeland, te midden van de natuur. Haar ouders hebben een fruitteeltbedrijf en haar moeder is imker. Hierdoor werd ze direct geconfronteerd met het vernietigende effect dat onze manier van leven op de natuur kan hebben. Zoals te zien is aan de honingbijen, die door het gebruik van landbouwgif, met uitsterven worden bedreigd. Dat is rampzalig, want bijen zijn onmisbaar zijn voor het behoud van planten en bomen en dus ook voor fruit. In haar werk verwijst ze dan ook vaak naar de natuur en naar de vergankelijkheid daarvan.
Op de kunstacademie ontdekte Maartje Korstanje een boek van Jon Jonston, een 17e -eeuwse bioloog. Hij maakte catalogi van dieren, onder andere aan de hand van beschrijvingen van mensen die vertelden deze dieren gezien te hebben. Er kwamen daardoor ook rare, niet bestaande dieren in de boeken terecht. De kopergravures die bij deze dieren als illustratie dienden, werden gemaakt door Matthias Merian. Het boek was een bron van inspiratie voor haar. Aan het begin van haar kunstenaarschap keek ze er regelmatig in om ideeën voor haar werk op te doen.

Illustratie door Matthias Merian

Haar kunstwerken maakt Maartje Korstanje vooral van karton. Ze begint met kartonnen dozen, die ze met een lijmpistool aan elkaar plakt. Daaroverheen komen vele lagen van karton, dat ze eerst heeft stukgescheurd en geweekt in lijmwater. Hoe ze dat precíés doet en welke verhoudingen het lijmwater heeft, is geheim. In ieder geval noemt ze het materiaal 'karton-maché'.

Van tevoren bedenkt Maartje Korstanje niet wat ze precies wil maken. Er is wel een basisidee, maar ze werkt intuïtief en laat zich leiden door wat er tijdens het werkproces gebeurt. Het kunstwerk ontstaat dan vanzelf, een beetje zoals dingen in de natuur groeien. Ze moet er hard voor werken. Soms werkt ze wel drie maanden lang en acht uur per dag, aan één kunstwerk. De kunstwerken, die je eigenlijk sculpturen noemt, zijn vaak heel groot. Zó groot dat ze niet eens door de deur kunnen. Dan zaagt ze het gewoon in stukken om het eenmaal op plaats van bestemming, weer aan elkaar te plakken. Dat doet ze met twee componenten PUR schuim, een materiaal dat ze ook gebruikt in sommige beelden. Net als klei, keramiek, bladzilver, textiel en scheepstouw. Ook heeft ze wel sculpturen van brons gemaakt. Ze wil zich niet binden aan één materiaal. Sigrid Burg, maakte een mooie film over haar. De titel van de film is Vloed. Je kunt de film hier bekijken:

Maartje Korstanje wordt gelukkig van het maken van kunst. Dat is eigenlijk de belangrijkste reden waarom ze kunstenaar is geworden. Ze voelt een innerlijke noodzaak om kunst te maken. Haar werk is niet figuratief, maar ook niet abstract. Het zit er een beetje tussenin. Je kunt er wel dingen in herkennen, maar toch is het niet iets wat echt bestaat. Ze wil nooit voor de toeschouwer beslissen wat men er in moet zien. Ze hoopt dat haar werk de verbeelding van iedere individuele kijker aan de gang zet. Soms is er iets te zien dat lijkt op een gewei of op een insectenpoot. Of op het halfvergane lichaam van een dood dier. Misschien krijg je wel zin om ook zoiets te maken. Kijk dan hier voor ideeën in het lespakket van Museum Jan Cunen.

Bekijk de uitzending 'Kunstuur in de klas: Met de mantel der schoonheid' over o.a. Maartje Korstanje, Henk Wildschut en Marlene Dumas:

1 video's