ENGAGEMENT - DE 7000 EIKEN VAN JOSEPH BEUYS

BIJ HET EINDEXAMENTHEMA VWO 2015: 'ENGAGEMENT'

Joseph Beuys kan met recht een geëngageerde kunstenaar worden genoemd. Met zijn kunst gaf hij uiting aan zijn maatschappelijke betrokkenheid. Hij stierf in 1986 maar veel van zijn kunstwerken hebben hem overleefd. Dat geldt vooral voor zijn project '7000 eiken'.

Aanvankelijk wilde Joseph Beuys helemaal geen kunstenaar worden en koos hij voor een studie medicijnen.

Deze artsenstudie maakte hij niet af omdat hij in 1940 dienst nam in het Duitse leger en piloot werd bij de luchtmacht. Naar eigen zeggen werd hij boven het steppegebied van Zuid-Rusland in 1943 door de Russen neergeschoten. Hij vertelde altijd dat hij de crash had overleefd doordat Tataren hem vonden en hem in vet en vilt wikkelden waardoor hij warm bleef. De materialen vet en vilt speelden gedurende lange tijd een rol in zijn werk. Later bleek dit verhaal een combinatie van mythe en werkelijkheid te zijn.

THE PACK - JOSEPH BEUYS

Na de oorlog ging Joseph Beuys naar de kunstacademie van Düsseldorf en in 1951 voltooide hij zijn studie.

BIJ KUNSTCRITICI VIEL HIJ OP DOORDAT HIJ IN ZIJN KUNSTWERKEN GEBRUIK MAAKTE VAN GOEDKOPE EN NATUURLIJKE MATERIALEN. NIET ALLEEN HOUT EN STEEN, MAAR OOK VET EN VILT. 

Tien jaar later, in 1961, werd hij aangesteld als professor in de monumentale beeldhouwkunst aan dezelfde kunstacademie waar hij afstudeerde.

Joseph Beuys, performance ''I like America and America likes me''

Academie

Beuys ontwikkelde een kritisch politiek en sociaal geëngageerde kunsthouding. Later werd hij bij de Fluxusbeweging ingedeeld. Hij hield ervan om zijn publiek bij zijn kunstmanifestaties te betrekken. Hij vond dat alle uitingen en alle werkzaamheden van de mens als kunst moesten worden gezien en in dat in die zin iedereen een kunstenaar was. De leiding van de academie waar hij les gaf vond op den duur dat hij wel erg ver ging in zijn ideeën en ontsloeg hem. Hierop besloot Joseph Beuys een eigen academie te stichten waar hij les gaf aan alle studenten die bij het toelatingsexamen aan de kunstacademie waren afgewezen.

AAN HET EIND VAN DE JAREN '70 ONTPOPTE JOSEPH BEUYS ZICH ALS EEN 'GROENE' KUNSTENAAR. HIJ BEKOMMERDE ZICH OM HET MILIEU EN WILDE MET ZIJN KUNST EEN STEENTJE BIJDRAGEN AAN EEN BETER LEEFKLIMAAT.

7000 eiken

Toen hij in 1982 werd uitgenodigd om deel te nemen aan de Documenta 7 in Kassel, waarvan Rudy Fuchs samensteller was, besloot hij dat hij de stad leefbaarder en groener wilde maken door het planten van 7000 eiken.

Om dit idee ten uitvoer te kunnen brengen had hij geld nodig. Hij bedacht een constructie van 7000 basaltzuilen die hij als een lange bergketen voor het hoofdgebouw van de Documenta, Het Fridericianum, in Kassel had uitgespreid. Wie maar wilde kon voor 500 mark een basaltsteen kopen. De opbrengst van de stenenverkoop werd door Joseph Beuys in een fonds gestort en later gebruikt voor de aankoop van bomen en het planten ervan. Bij iedere boom die werd gepland werd een basaltzuil geplaatst.


Joseph Beuys bij de basaltzuilen

Met het 7000 eikenproject wilde Joseph Beuys niet alleen de stad 'groener' maken maar hij wilde ook aantonen dat verschillende componenten in harmonie naast elkaar konden bestaan en elkaar konden aanvullen. Dode materie had levende materie mogelijk gemaakt. Nog voor het project was afgesloten overleed Joseph Beuys. Het project werd door zijn zoon Wensel voortgezet en in 1987 voltooid.

FRIDERICIANUM, KASSEL

Een andere intentie van Joseph Beuys was dat hij mensen bewust wilde maken van de eigen leefomgeving. Voor hem was de bomenplant in Kassel slechts een startschot voor een grotere actie waar wereldwijd vers geplante bomen en basaltzuilen in steden gepaard zouden worden. Dit is gelukt. In de geest van Joseph Beuys zijn bij de kunstacademie in Oslo bomen geplant en stenen geplaatst. Dat gebeurde ook in de steden Sydney en New York.

0 video's