DIRK VAN DER KOOIJ EN GERECYCLEDE KOELKASTEN DIE ZIJN VERANDERD IN DESIGN

Bij bewegen denk je al snel aan iets dat zich verplaatst. Maar als iets van vorm of materie verandert, beweegt het eigenlijk ook. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij recyclen. Recyclen betekent dat afvalmateriaal op zo'n manier wordt bewerkt, dat er iets nieuws van gemaakt kan worden. Dat kan bijvoorbeeld heel goed met weggegooid plastic en kunststof. En daar zijn enorme bergen van. Iemand die dat afvalmateriaal heel goed kan gebruiken is Dirk van der Kooij.

BIJ HET EINDEXAMENTHEMA VMBO 2016: 'BEWEGING'

Dirk van der Kooij ontwerpt en maakt meubels van afgedankte koelkasten. Hiervoor gaat hij naar een gespecialiseerd bedrijf dat koelkasten recyclet. Als je een oude koelkast zomaar weggooit is dat heel slecht voor het milieu. Veel oude koelkasten bevatten cfk's, wat uiterst giftige koelmiddelen zijn. Behalve dat ze slecht zijn voor het milieu, kunnen ze via het grondwater het genetisch materiaal van planten, dieren en mensen aantasten. Een koelkast bevat ijzer, koper, aluminium, glas en kunststof. Door het recyclen hoeven deze grondstoffen niet opnieuw uit de natuur te worden gehaald en kunnen ze worden gebruikt voor nieuwe producten.

DOOR HET RECYCLEN HOEVEN DEZE GRONDSTOFFEN NIET OPNIEUW UIT DE NATUUR TE WORDEN GEHAALD EN KUNNEN ZE WORDEN GEBRUIKT VOOR NIEUWE PRODUCTEN.

Bij het recyclen worden de schadelijke cfk's opgevangen en onschadelijk gemaakt. Nadat dit is gebeurd en ook het glas en elektriciteitskabels zijn verwijderd, worden de koelkasten fijngemalen. Dit gebeurt door een speciale gigantische versnipperaar, een zogenaamde shredder. Aan de bovenkant worden de koelkasten erin gegooid en aan de onderkant komen er kleine snippers kunststof uit. Die kunststofsnippers zijn interessant voor Dirk van der Kooij, want daar maakt hij zijn meubels mee. Hij vindt de snippers heel mooi, veel mooier dan nieuw kunststof. Hij noemt het 'gemalen koelkast'. Eenmaal in zijn werkplaats gaat hij ermee aan de slag.

'GEMALEN KOELKAST'

Dirk van der Kooij is niet alleen maar ontwerper en meubelmaker, maar ook een soort uitvinder. Hij bedacht een robotmachine die de ontwerpen die hij maakt kan uitvoeren. Daarvoor kocht hij eerst een robotarm. Deze vond hij op internet en hij moest er een paar maanden aan sleutelen om de robotarm te laten doen wat hij ermee wil. Hij maakte er zelf nog een extra robot bij en hij bouwde alles om tot een hele grote 3D printer.

Via een trechter gooit Dirk van der Kooij de korrels en snippers kunststof in zijn zelfgemaakte robotmachine, waar het eerst wordt omgesmolten tot een dikke egale massa. Om het plastic een kleur te geven doet hij er pigment bij. De robotarm is zo geprogrammeerd dat er dikke slierten gesmolten kunststof uitkomen. Via een computerprogramma maken de plasticslierten een voorwerp dat Dirk van der Kooij heeft ontworpen. Bijvoorbeeld een stoel. Hier zie je hoe dat gaat:

De dikte van de spuitmond kan worden ingesteld. Dirk van der Kooij heeft ook weleens stoelen gemaakt van héle dikke slierten plastic. Zo dik dat ze zelfs een beetje op knakworsten leken. Hij noemt de machine dan ook een soort worstenmaker. De machine kan bijna alles maken wat hij bedenkt en ontwerpt. Hij maakt er ook lampen mee. Daarvoor gebruikt Dirk van der Kooij de plastic onderdelen van de koelkasten die doorzichtig zijn, zoals de groentela of het botervakje. Ook maakt hij van het kunststofafval handige kledinghangers en zelfs geluidsboxen.

Al eerder maakte Dirk van der Kooij een machine om dingen van afvalplastic mee te maken. Hij bouwde van een oude broodoven van Albert Heijn een hele grote smeltplaat. De oven had een aantal ovenplanken boven elkaar, die hij eenvoudigweg achter elkaar plaatste. Hij had nu een werktafel, die hij kon verhitten, zodat hij er van gesmolten plasticsnippers een tafel mee kon maken.

Hij noemt het zelf een belachelijk simpel idee. Hij begrijpt niet dat niemand dat ooit eerder heeft bedacht. Hij is steeds op zoek naar de eenvoud. Dat vindt hij leuk. Net zoals hij het leuk vindt om gerecycled materiaal te gebruiken. Hij heeft het gevoel dat hij daardoor iets bijdraagt aan het milieu. Al met al is het dus een goed idee om de koelkasten te recyclen. Het is niet alleen beter voor het milieu, maar er kan ook iets moois van worden ontworpen en gemaakt. Dat noem je design.

Dirk van der Kooij heeft verschillende prijzen met zijn ontwerpen gewonnen. Ook zijn de ontwerpen die hij maakt in veel landen te zien en te koop. Dus er is niet alleen beweging door verandering van materie, maar ook nog eens beweging doordat de gerecyclede koelkasten over de hele wereld reizen. Hier kun je zien hoe Dirk van der Kooij aan het werk is:

Bekijk hieronder de uitzending 'Kunstuur in de Klas: Altijd in beweging - materiaal en vormgeving' met onder meer Dirk van der Kooij, Marjan Teeuwen en Pauline van Dongen.

1 video's