Anja Marbus - CHARLOTTE SCHLEIFFERT EN HET KUNSTENAARSCHAP ALS LEVENSTAAK

Anja Marbus - expert cultuuronderwijs - blogt over het eindexamenthema vwo 2016: Engagement. Ze zoomt in op het werk van Charlotte Schleiffert. 

De eerste indruk die je krijgt als je oog in oog komt te staan met een kunstwerk van Charlotte Schleiffert, is overweldigend. Je ziet een meer dan levensgroot bizar uitgedost mensfiguur, waarvan op het eerste gezicht niet te zien is of het om een man of vrouw gaat. Op een bepaalde manier is het heel confronterend. Dat wil ze ook, ze wil met haar werk de aandacht op iets vestigen en mensen aan het denken zetten.

Charlotte Schleiffert is niet zomaar de eerste de beste. In 1999 won de ze de hoofdprijs van de Prix de Rome en daar moet je echt heel goed voor zijn. Bij haar afstuderen aan De Ateliers '63, een postacademische opleiding voor beeldende vorming, schilderde ze onschuldige bloemstillevens. Dat doet ze soms nog wel, maar alleen in het voorjaar. Dan maakt ze lieve schilderijen met planten en dieren. Normaal gesproken schildert ze vooral krachtige en soms gevaarlijk uitziende fantasiewezens. Het zijn samengestelde hybride figuren, die als een soort totempaal zijn opgebouwd uit verschillende onderdelen, die eigenlijk niet bij elkaar passen. Zo kan het bovenlichaam mannelijk en stoer zijn, terwijl het onderlichaam verleidelijk poseert en hakjes draagt. Het hoofd kan een dierenschedel of exotisch masker zijn, waar blonde mensenharen onderuit piepen. Je weet soms niet goed waar je naar kijkt.

Charlotte Schleiffert, Too Fast to Live, too Young to Die, 2015.

Ze speelt met tegenstellingen; vrouwelijk en mannelijk, machtig en onderdanig, verleidelijk en afstotend. Ook maakt Charlotte Schleiffert wel schilderijen die een seksuele lading hebben. Ze schildert bijvoorbeeld mensen die seks met elkaar hebben, of een hoer die lonkend probeert een klant te verleiden. Deze schilderijen zijn niet ranzig of pornografisch. Ze zijn eerder grappig. Als je goed kijkt zie je dat een wulpse prostituee een gespierd behaard mannenbeen blijkt te hebben.

Charlotte Schleiffert, zonder titel, 2007.

De figuren zijn niet fotografisch weergegeven. Een hoofd is geabstraheerd en een geslachtsdeel is meestal een of ander raar ding. Vaak is het ook wel een zoekplaatje. Dat vindt ze juist het leuke eraan. Het gaat haar er vooral om dat het een mooi en evenwichtig geheel van vormen wordt.

Charlotte Schleiffert, zonder titel, 2007.

Inspiratie haalt ze Charlotte Schleiffert uit haar directe omgeving. Haar atelier bevindt zich in een rauwe buurt in Rotterdam, waar nog niet zo lang geleden veel getippeld werd. De hardheid en het wilde van deze omgeving, zie je terug in haar schilderijen. Het werken in Nederland wisselt ze regelmatig af met een verblijf in het buitenland. Met een werkbeurs woonde en werkte ze in Frankrijk, Spanje en Duitsland, maar ook in verre oorden, zoals Indonesië en China. Ze deed daar bijzondere indrukken op. Ze wordt beïnvloed door alles wat ze om zich heen ziet gebeuren en dat zet zich voort in haar werk.

De muren van haar atelier zijn behangen met foto s die ze uit kranten en tijdschriften heeft geknipt. Het zijn foto's van modellen, maar ook van dierenschedels en uitheemse maskers. Charlotte Schleiffert gebruikt deze foto's als uitgangspunt. Ze legt een groot vel papier op de vloer en al schetsend maakt ze met potlood een collage van de verschillende foto's. Van tevoren heeft ze wel een plan. Ze maakt daarvoor eerst een klein tekeningetje. Ze begint altijd met het hoofd en werkt dan naar beneden. Op haar knieën kruipt ze al tekenen en schilderend over haar werk. Ze gebruikt allerlei materialen; pastelkrijt, acrylverf, maar ook nepbont of glimmend zilverfolie.

CHARLOTTE SCHLEIFFERT, RINGSIDE, 2002-2003.

Ze maakt verschillende soorten kunstwerken. Niet alleen schilderijen, maar ook sculpturen, installaties en tekeningen. Daarin is haar thema meer politiek. Ze bladert door kranten op zoek naar foto’s die haar aanspreken, waarbij haar voorkeur uitgaat naar beladen gebeurtenissen in Afrika. Daar maakt ze tekeningen over. Ook schrijft ze teksten in haar werk, die ze uit nieuwsberichten haalt en waarmee ze commentaar levert.

Charlotte Schleiffert vindt dat een kunstenaar altijd zoekende moet blijven. Het vuur moet blijven branden. Ze kan zich woedend maken over machtsmisbruik, onrecht en hypocrisie. Ze wil dat beeldend uitdragen en MOET dan een kunstwerk maken. Dat is een innerlijke noodzaak. Ze ziet haar kunstenaarschap dan ook als haar levenstaak.

Bekijk hier de film over Charlotte Schleifert, uit de serie Hollandse Meesters gemaakt door Sonia Herman Dolz: 

Voor meer informatie over het eindexamenonderwerp engagement bekijk ook de uitzending 'Kunstuur in de las: Engagement - Emancipatie' over o.a. Charlotte Schleiffert, Clara Peeters, Charley Toorop, Gorilla Girls en Louise Lawler:

1 video's