/
Terug naar overzicht

Rembrandt? Nee, ik herken hem niet!

Door: Museum Boijmans Van Beuningen

Spring naar fragment...

Duur: 07:48
  • Jeroen Giltaij 00:11

    Jeroen Giltaij begint zijn carrière als conservator prenten van Museum Boijmans Van Beuningen tijdens het directoraat van Dhr. Ebbinge-Wubben. Diens opvolger, Wim Beeren, benoemt hem in 1978 tot conservator oude kunst. Die functie bekleedt hij tot op de dag van vandaag. Op 6 oktober 2010 treedt Giltaij op in het televisiemagazine De Wereld Draait Door (DWDD), en trekt hij de toeschrijving van het schilderijtje Tobit en Anna aan Rembrandt door de internationaal hoog geachte kenner Prof. Dr. Ernst van de Wetering openlijk in twijfel. Giltaij heeft een proefschrift geschreven over de contacten tussen de Italiaanse verzamelaar Ruffo en Rembrandt en bereidt een publicatie voor over Titus, Rembrandt’s zoon.

  • Het verhaal van Tobit en Anna 00:48

    Tobit is de naam van een geschrift dat in de katholieke bijbel als deuterocanoniek boek deel uitmaakt van het Oude Testament; de protestanten beschouwen het als apocrief. Het boek gaat over de blinde Tobit, zijn vrouw Anna en hun zoon Tobias. Het is ook bekend onder de naam van de zoon en waarschijnlijk geschreven rond 200 voor Christus. In 1964 publiceert de Amerikaanse kunsthistoricus Julius S. Held Rembrandt and the Book of Tobit. Hij constateert dat Rembrandt geen enkel ander verhaal uit de Bijbel zo vaak heeft verbeeld als dit, en probeert te achterhalen waarom. Held weet dat Rembrandts vader blind was en oppert dat de kunstenaar zich wellicht identificeerde met de zoon en diens verantwoordelijkheid voor zijn ouders.

  • Collectie Willem van der Vorm 01:32

    Willem van der Vorm (1873-1957), Rotterdams havenbaron en kunstverzamelaar, is een van de meest loyale begunstigers van Museum Boymans. Aanvankelijk wordt zijn collectie na zijn dood tentoongesteld in zijn woonhuis aan de Westersingel. Maar in 1972 moet dit pand wijken voor de metro en besluit de Stichting Willem van der Vorm de kunst in langdurig bruikleen te geven aan het museum. Aanvankelijk moeten de werken apart van de museumcollectie worden getoond; later mogen ze daarin worden opgenomen. Sinds 1972 is de Van der Vorm collectie uitgebreid, onder meer met het bijzondere doek Tour de César van Paul Cézanne.

  • De Eendracht van het Land 03:46

    Rembrandt maakt deze olieverfschets tussen 1637 en 1645, dus zo’n twintig jaar eerder dan Tobit en Anna. Het is waarschijnlijk een ontwerp voor een grote politieke prent waarop de stad Amsterdam door de andere Hollandse steden wordt overgehaald om de handel met Spanje nog even uit te stellen. Het werk is in 1865 in het bezit gekomen van Museum Boijmans Van Beuningen.

  • Titus aan de Lezenaar 04:42

    Op 22 juni 1634 trouwt Rembrandt met Saskia van Uylenburgh. Samen krijgen ze vier kinderen, van wie Titus (1641) de enige is die in leven blijft. Saskia overlijdt als Titus 1 jaar oud is. Rembrandt maakt dit portret van Titus in 1655, als de jongen 14 is. Een jaar later, in 1656 gaat Rembrandt failliet als gevolg van zijn verzamelwoede en het te dure huis in combinatie met een gebrek aan opdrachten. Titus zet samen met Rembrandts nieuwe vriendin, Hendrickje Stoffels, een kunsthandel op. Ze nemen Rembrandt in dienst zodat deze rustig verder kan schilderen zonder lastig gevallen te worden door schuldeisers. Vermoedelijk heeft Titus ook geschilderd. Uiteindelijk heeft Rembrandt ook Titus ten grave moeten dragen; hij overleed in 1668 aan de pest. Rembrandt stierf in 1669.

  • De restauratie 05:32

    Bij de restauratie is de oude donkere vernislaag verwijderd zodat de oorspronkelijke kleuren te voorschijn kwamen. Op sommige plaatsen bleek de verf tijdens een eerdere behandeling te zijn weggepoetst en kwam het onderliggende stilleven door de voorstelling van Tobit en Anna heen. Deze kale plekken zijn vervolgens geretoucheerd, zodat ze de voorstelling niet meer zichtbaar verstoren. Tenslotte heeft het schilderij een nieuwe vernislaag gekregen. De restauratie van Tobit en Anna is uitgevoerd door Annetje Boersma van Atelier Boersma, Rotterdam.

  • Barent Fabritius 06:41

    Barent Fabritius (1624-1673) was de jongere broer van Carel Fabritius. Beiden waren door hun vader opgeleid als timmerman. Carel ging bij Rembrandt in de leer en ook Barent ging schilderen en raakte beïnvloed door de grote meester (waarschijnlijk via Carel). In 1652 trouwde hij met Catharine Mussers; het paar woonde eerst in Midden-Beemster, maar trok in 1669 naar Amsterdam, waar Barent in 1673 op 49 jarige leeftijd stierf.

Dr. Jeroen Giltaij over Tobit en Anna

Wie heeft Tobit en Anna uit de Collectie Willem van der Vorm geschilderd? In 2010 is het paneeltje natuurwetenschappelijk onderzocht, met als conclusie: het moet in het atelier van Rembrandt zijn ontstaan. Maar Jeroen Giltaij, senior conservator oude kunst van Museum Boijmans Van Beuningen en Ernst van de Wetering, hoofdonderzoeker van het Rembrandt Research Project, zijn het niet eens over de vraag wie het penseel heeft gehanteerd. Giltaij gaat uit van intuïtie en traditioneel kennerschap; Van de Wetering benadert de vraag met de waarschijnlijkheidstheorie van de wiskundige Thomas Bayes. In deze video vertelt Jeroen Giltaij waarom hij gelooft dat het een leerling van Rembrandt moet zijn geweest, in plaats van de grote meester zelf.

Vanaf 24 maart 2012 wordt het schoongemaakte en gerestaureerde schilderij in Museum Boijmans Van Beuningen tentoongesteld; deze video maakt deel uit van de presentatie.

Credits

Direction: Els Hoek
Camera: Ruben van de Broeke
Sound: Tim van de Broeke
Editing: Caroline Hoeberechts
Music: Ronald Kool
Mix: Michel van Schie