/
Terug naar overzicht

Framing Sculpture

Spring naar fragment...

Duur: 10:41
  • Internationale tentoonstelling van het surrealisme 00:13

    De ‘Exposition Internationale du Surréalisme’ die van 17 januari tot 24 februari 1938 te zien was in de Galérie Beaux Arts aan de Rue du Faubourg Saint-Honoré in Parijs, vormde het hoogtepunt van de surrealistische beweging. Curator Marcel Duchamp had met het werk van bekende en minder bekende surrealisten een theatrale totaal ervaring gecreëerd, waarbij de bezoeker via de regentaxi van Dali en een ruimte met paspoppen in een centrale zaal terecht kwam met schaars verlichte schilderijen en objecten. Voor de opening bedacht Man Ray een soort ‘lichtperformance’ door de gasten. Man Ray in zijn autobiografie van 1963: ‘tijdens de openingsnacht, met duizenden bezoekers, was er geen licht. Er zat een assistent met een grote doos bij de ingang. Elke bezoeker kreeg 'n zaklamp waarmee hij z'n weg in de duisternis moest zoeken. De zaklampen werden uiteraard meer gericht op gezichten dan op de werken.'

  • Peter van der Coelen 01:08

    Peter van der Coelen werkt als conservator prenten en tekeningen in Museum Boijmans Van Beuningen. Hij wordt in deze film geportretteerd als de Romeinse keizer Augustus. ‘Augustus van Prima Porta’ is een standbeeld uit de 1e eeuw dat in1863 werd ontdekt en nu in de Vaticaanse Musea staat. Het beeld toont de keizer in de houding van een veldheer die zijn manschappen toespreekt.

  • Francesco Stocchi 01:43

    Francesco Stocchi is senior conservator moderne en eigentijdse kunst in Museum Boijmans Van Beuningen. In deze film wordt hij verbeeld als ‘De Denker’ van Auguste Rodin. Rodin speelt een rol in de carrières van alle drie de beeldhouwers van ‘Framing Sculpture’. Voor Medardo Rosso was Rodin een rivaal; voor Constantin Brancusi de meester waar hij zich los van moest maken en voor Man Ray een tegenpool: voorvader uit een andere tijd en een andere wereld.

  • Medardo Rosso 02:24

    Medardo Rosso (1858-1928) streeft er naar om vluchtige indrukken vorm te geven en zo de beeldhouwkunst te bevrijden van haar monumentale en nabootsende karakter. Een onregelmatig oppervlak waarin het licht vrij spel heeft, is kenmerkend voor zijn beelden. Hij wordt al snel in verband gebracht met het impressionisme. Rosso is niet geïnteresseerd in technische finesses. Die leiden volgens hem tot academische resultaten en beperken onze blik.

    Rosso verdiept zich vanaf het eerste decennium van de 20ste eeuw steeds meer in het medium fotografie. Hij is vooral geïnteresseerd in de nabewerking. Hij maakt foto’s van foto’s, vergroot details uit, gebruikt onorthodoxe papiersoorten, retoucheert en knipt de afdrukken bij. Door zijn eigen afdrukken te herfotograferen creëert hij een effect waarin het beeld bijna oplost in het licht. Met retouches en collages maakt hij bovendien ensceneringen. Zo ontstaan nieuwe ruimtes en associaties die uitdrukking geven aan zijn visie op beeldhouwkunst.

  • Femme à la voilette 03:08

    De gipsen oerversie van ‘Vrouw met sluier’ stamt uit 1895; daarna heeft Rosso van dit onderwerp alleen versies gemaakt in was over gips; geen enkele in brons. Het beeld toont een van de kerkstoep afdalende Parisienne als in een visioen. Terwijl je naar het beeld toe loopt doemt het fijne gezicht op uit de omgeving, waar het van een afstand gezien in was opgenomen en waar het ook van dichtbij weer gedeeltelijk in verdwijnt. Zo laat het beeld zien dat materie en de ruimte er om heen eigenlijk alleen tijdelijk van elkaar te onderscheiden zijn, vaak door de inmenging van specifiek licht. Ook bij de foto’s die hij van ‘Femme à la voilette’ maakte, gaat het vrijwel altijd om de interactie tussen het beeld en de ruimte er om heen. Voor meer info klik hier

  • Constantin Brancusi 04:19

    Constantin Brancusi (1876-1957) meent dat de uiterlijke vorm van sculptuur wordt bepaald door een innerlijke kracht. Zijn beelden kenmerken zich door een sterke vormvereenvoudiging, maar zijn nooit volledig abstract. Brancusi werkt vaak jaren aan verschillende versies van een bepaald thema, zoals de vogel, het liggende hoofd, de zuil. Zijn reputatie als grondlegger van de moderne sculptuur berust mede op de stap die hij in 1907-1908 zet. Brancusi gaat over van het modelleren in de trant van Rodin naar de ‘taille directe’; het rechtstreeks en zonder voorbeeld bewerken van steen met hamer en beitel. Hoewel hij ook in hout werkt, ontstaat het leeuwendeel van zijn beelden in wit marmer. Op basis daarvan maakt hij afgietsels in goudglanzend brons.

    Brancusi is ontevreden met de conventionele studiofotografie. Omstreeks 1914 besluit hij om zijn werk voortaan zelf te fotograferen. Hij legt bij voorkeur de werken in zijn atelier vast, telkens anders gegroepeerd. Wanneer hij een afzonderlijk werk fotografeert, is in het oppervlak vaak een weerspiegeling van de atelieromgeving te zien. Brancusi zoekt naar de suggestie van beweging en oneindigheid en speelt daarbij met lichtinval, schaduw en reflectie.

  • L’Oiseau dans l’espace 05:10

    Dit is de laatste versie van ‘Vogel in de ruimte’; het beeld is van gepolijst brons en stamt uit 1941. Op een foto uit 1932 figureert een eerdere bronzen versie van Brancusi’s extreem slanke, elegante beeld. De foto laat zien hoe de kunstenaar via het oog van de camera naar zijn eigen werk kijkt en probeert om iets wat in feite stil, glad en koud is als het ware op te laden met licht. Er is geen sprake meer van ‘n ding, maar van een explosieve ervaring; de vogel lanceert zichzelf. Net zoals andere avant-gardisten van het begin van de 20ste eeuw heeft Constantin Brancusi grote belangstelling voor moderne techniek. Zijn vogels doen dan ook meer denken aan vliegtuigpropellers of raketten, dan aan gevederde wezens die in het voorjaar een nestje bouwen. Voor meer info klik hier.

  • Man Ray 06:38

    Zijn oeuvre omvat schilderijen, sculpturen en films, maar toch is Man Ray (1890-1976) vooral bekend om zijn foto’s. Aanvankelijk is fotografie voor hem een middel om zijn schilderijen te reproduceren. Later ontwikkelt hij zich tot een beroemd mode- en portretfotograaf. Als beeldhouwer werkt Man Ray niet in gips, marmer of brons, maar met bestaande voorwerpen die hij samenvoegt tot nieuwe objecten. De verrassende titels die hij eraan geeft, maken deze assemblages humoristisch, mysterieus of raadselachtig. In zijn foto’s legt hij de sculpturen vast tegen een neutrale achtergrond en met een laag camerastandpunt, waardoor ze een monumentaal aanzien krijgen. Deze foto’s zijn voor Man Ray dikwijls het einddoel, de objecten slechts een middel. De meeste originele objecten zijn in de loop van de tijd verloren. In de jaren 60 en 70 laat Man Ray er reconstructies van maken, vaak op basis van zijn eigen foto’s.

  • L’Énigme d’Isidore Ducasse 07:21

    Man Ray’s foto van dit vreemde object wordt eind 1924 gepubliceerd in het eerste nummer van het tijdschrift ‘La révolution surréaliste’ en geldt sindsdien als het symbool van het surrealisme. Maar Man Ray maakt de foto al in 1920, als hij nog in New York woont en ‘dada’ is. Hij geeft het beeld de titel: ‘Het raadsel van Isidore Ducasse’. Ducasse is de schrijver van ‘De gezangen van Maldoror’, een boek uit 1869 vol beeldende beschrijvingen van angstvisioenen en verschrikkingen. Het is een belangrijke inspiratiebron voor de surrealisten die zich, gesteund door de theorieën van Freud, als doel hebben gesteld om alle uithoeken van de menselijke geest te verkennen. Man Ray verbeeldt hier echter geen nachtmerrie vol monsters; er zou zich zelfs iets totaal onschuldigs onder de deken kunnen bevinden. Toch roepen de dramatische belichting en de strakke touwen een onheilspellend gevoel op. Een slachtoffer, een lijk? Het kwaad? Of is het de angst zelf, die met touwen wordt beteugeld? Voor meer info klik hier.

  • Jeroen van der Poel 09:51

    Jeroen van der Poel is een autonoom filmmaker die bekend staat om zijn ascetische en esthetische stijl. Hij werkt multidisciplinair, heeft een grote kennis van zowel audio als beeld en is evenzeer geïnteresseerd in het filmconcept als in de montage, Van der Poel kan daarom wel worden betiteld als ‘cineast’. Jeroen van der Poel maakte furore met zijn project ‘Amsterdam Acoustics’, waarbij hij internationale musici uitdaagde om in Amsterdam als straatmuzikant op te treden voor het oog van zijn lens. Samen met filmmaker Bram Loogman realiseerde hij een aantal korte films, die op internationale filmfestivals hebben gedraaid. Daarnaast maakte hij films voor Nike, met Roger Federer en Wayne Rooney, heeft hij campagnes bedacht en uitgevoerd voor diverse grote NGO's en een aantal videoclips geregisseerd. Recent maakte hij voor het Stedelijk Museum in Amsterdam een documentaire over het graf van Malevich.

Een kunstwerk is een droom uit het verleden, in schoonheid verpakt. Wie erdoor gegrepen wordt reist terug in de tijd. Terug naar het einde van de 19de eeuw en de eerste decennia van de 20ste - het begin van de moderne tijd. Drie beeldhouwers: Medardo Rosso, Constantin Brancusi en Man Ray. Alle drie hebben ze foto’s gemaakt van hun beelden. Om ze vast te leggen voor anderen én om er zelf op een nieuwe manier naar te kunnen kijken.

In deze film nemen de conservatoren Peter van der Coelen en Francesco Stocchi de kijker mee op een metaforische zoektocht naar kennis over het verleden. Daarbij geeft de film aan hoe Rosso, Brancusi en Man Ray zelf door een lens zouden kijken naar de beelden in de tentoonstelling ‘Framing Sculpture’. Te zien in Museum Boijmans Van Beuningen t/m 11 mei 2014.

Credits

Regie: Jeroen van der Poel
Concept & scenario: Els Hoek
Productie: Malwina Kowalska
Camera: Ezra Reverda
Assistent camera: Gemma Probst
Assistent regie: Django de Groot
Gaffer: Hessel Waalewijn