/
Terug naar overzicht

Restauratie: Salvador Dalí’s ‘Landschap met touwtjespringend meisje’

Door: Museum Boijmans Van Beuningen

Spring naar fragment...

Duur: 05:57
  • Restauratie-ethiek 01:39

    Het restaureren van kunstwerken kan grote gevolgen hebben voor hoe we een kunstwerk ervaren. In de afgelopen eeuw zijn ideeën over wat verantwoord restaureren is voortdurend veranderd. Tegenwoordig zorgen restauratoren ervoor dat elke ingreep weer ongedaan gemaakt kan worden. Dit doen ze o.a. door eerst een dunne vernislaag aan te brengen en daaroverheen pas de retouches. Zo kunnen de restauraties later weer verwijderd worden, als er bijvoorbeeld nieuwe kennis beschikbaar komt over het werk of over restauratietechnieken zelf.

  • Edward James 02:15

    Edward James (1907-1984) is geboren op het landgoed West Dean in Sussex, Engeland. Hij erfde miljoenen van zijn vader, William Dodge James, die zijn fortuin maakte in de houtindustrie en de Amerikaanse spoorwegen. Zelf wilde James van jongs af aan schrijver worden. Op zijn grafsteen staat: ’poet’, dichter. James is echter vooral bekend geworden door zijn belangrijke collectie surrealistische schilderijen. In de jaren 30 raakte hij gefascineerd door kunstenaars als Salvador Dalí en René Magritte. Hij steunde hen door hun kunst te kopen. James zag zichzelf meer als een mecenas dan als een verzamelaar. Later bracht James zijn landgoed West Dean en zijn collectie onder in een stichting, de Edward James Foundation. Zijn landgoed veranderde hij in West Dean College, een school voor de oude ambachten. Om deze school en het landgoed te onderhouden verkocht de Edward James Foundation uiteindelijk alle surrealistische schilderijen, waaronder ’Landschap met touwtje springend meisje’.

  • Geschiedenis schilderij 02:42

    Dalí schilderde dit drieluik in 1936 in opdracht van Edward James voor diens huis in Londen. Het middendeel raakte beschadigd tijdens de Tweede Wereldoorlog door een bominslag en is daarna in de jaren 60 ingrijpend gerestaureerd door een onbekende restaurator. De zijluiken kwamen in 1958 terecht in de Tate Gallery in Londen en zijn in de zomer van 1972 door Holder & Sons gerestaureerd. Daarna werd het middendeel weer met de zijluiken herenigd in West Dean, het landgoed van Edward James. In oktober 1972 is het werk door de Edward James Foundation in bruikleen gegeven aan Museum Boijmans Van Beuningen. Het werk werd uiteindelijk in 1977 met een groep werken van Dalí en Magritte aangekocht voor het museum.

  • Onderzoek 03:25

    Voor een kunstwerk gerestaureerd kan worden moet er eerst onderzoek gedaan worden naar de staat van het object. Dit doet de restaurator door het werk zorgvuldig met het blote oog te bestuderen. Ook onderzoekstechnieken zoals röntgen, infrarood en ultraviolette straling kunnen ons meer vertellen over de conditie van vernis- en verflagen. In ultraviolette straling tekenen later aangebrachte verflagen/retouches zich meestal donker af ten opzichte van de verouderde vernislagen. Zo kan de restaurator oude restauraties herkennen. Een andere onderzoekstechniek is het bestuderen van kleine verfmonsters, een dwarsdoorsnede van de verflagen. De resultaten van dergelijk onderzoek kunnen de restaurator helpen bij het beoordelen van de conditie van het werk en het kiezen van de meest geschikte behandelingsmethode.

Museum Boijmans Van Beuningen restaureerde in 2010 een van zijn topstukken uit de collectie, het monumentale drieluik Landschap met touwtje springend meisje (1936) van de surrealist Salvador Dalí. De restauratie had tot doel om de zijluiken weer in harmonie te brengen met het middendeel. Het werk is zoveel mogelijk ontdaan van vuil, verkleurde vernislagen, retouches en overschilderingen. Door beschadigde gebieden daarna zorgvuldig te reconstrueren, vormde het indrukwekkende landschap weer één geheel. De restauratie was te volgen van 12 juni t/m 22augustus 2010 in de Serrazaal van het museum.

Credits

Camera and editing: Marieke van der Lippe