/
Terug naar overzicht

Boijmans TV 2013 aflevering 2. Orde en Harmonie

Door: Museum Boijmans Van Beuningen

Spring naar fragment...

Duur: 15:31
  • Joost Grootens 00:60

    Joost Grootens (1971) studeerde architectuur aan de Gerrit Rietveld Academie, en raakte zo geïnteresseerd in de ‘architectuur’ van boeken over kunst, vormgeving en de openbare ruimte. Als grafisch ontwerper is hij autodidact. Grootens legde zich aanvankelijk toe op het ontwerpen van atlassen en sleepte met zijn ontwerpen diverse prijzen in de wacht, waaronder de Rotterdam Design Prijs 2009. Bekijk de ARTtube-video hierover. 

  • Nederlandse Vereniging van Tweelingen 02:17

    De Nederlandse Vereniging van Tweelingen (NVT) is een vereniging waar de leden elkaar ontmoeten, ervaringen uitwisselen en wetenswaardigheden over tweelingen (of meerlingen) horen. De vereniging heeft goede contacten met de Vrije Universiteit in Amsterdam waaronder het Nederlands Tweelingen Register valt. Daar doet men met name onderzoek op het terrein van geneeskunde, biologie en psychologie.

  • Piet Mondriaan 02:45

    Piet Mondriaan wordt in 1872 in Amersfoort geboren. Hij wil graag schilder worden, net als zijn oom Frits Mondriaan, die landschappen maakt in de stijl van de Haagse School. Maar als Piet in 1890 van de academie komt is Van Gogh dood, schildert Toorop zijn ‘Nieuwe Generatie’ en begint het overal te gisten en te broeden. In het daaropvolgende decennium gaat Mondriaan gewoon mee met wat andere jonge kunstenaars ook doen: hij pointilleert, schildert expressief met felle kleuren, probeert dingen uit te drukken met symboliek. Van Gogh is een belangrijk voorbeeld voor de expressionisten (emotie), Cézanne voor de kubisten (structuur). Het Stedelijk Museum in Amsterdam laat in 1910-11 kubistische composities van Picasso en Braque zien. Mondriaan is zo onder de indruk van de manier waarop zij de zichtbare werkelijkheid als het ware uit elkaar laten vallen en met een nieuwe structuur vervolgens weer in elkaar zetten, dat hij meteen naar Parijs gaat. Tussen 1912 en 1914 maakt hij in Parijs werken die zijn geïnspireerd op het kubisme. Maar als hij noodgedwongen in Nederland zit door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog neemt zijn werk een andere en eigen wending.

  • Gustav Klimt en De Schreeuw? 03:33

    Misschien moet de ‘insmijter’ zelf ook wat vaker het museum in, want De Schreeuw is van Edward Munch en niet van Gustav Klimt. Wat hij wel weer goed heeft ingezien is dat Museum Boijmans Van Beuningen als enige museum in Nederland een schilderij van Munch in de collectie heeft, namelijk Twee meisjes bij een appelboom uit 1905. Bekijk de ARTtube-video over dit werk.

  • Collectieboek 04:05

    Bij het ontwerpen van een atlas hoort een systematische manier van kijken en denken: je bedenkt verschillende betekenisvolle manieren om naar dezelfde gegevens te kijken en maakt dat wat je ziet op een heldere manier afleesbaar. Grootens past deze manier om informatie te ordenen ook toe op het collectieboek van Museum Boijmans Van Beuningen; soms serieus - soms met een knipoog. Zo geeft het boek inzicht in de geografische spreiding van de kunstenaars waarvan werk in de collectie vertegwoordigd is (op wereldschaal, binnen Europa en binnen Nederland) en is er een tijdlijn gemaakt van alle aanwinsten, die wel kan worden gezien als de groeicurve van de collectie. Maar ook is er een verzameling gemaakt van alle objecten die 27 centimeter hoog zijn, dat wil zeggen net zo groot als het boek. Het boek is te koop in de webshop. 

  • In die tijd... 06:51

    Bregje heeft het over het einde van de negentiende eeuw. Piet Mondriaan is geboren op 7 maart 1872 in Amersfoort en stierf op 1 februari 1944 in New York, waar hij wegens de dreiging van de Tweede Wereldoorlog uit Parijs, via Londen naar toe was gereisd. Zijn geboortehuis ligt aan de Kortegracht 11 in Amersfoort en staat nu bekend als het ‘Mondriaanhuis’. Er worden tentoonstellingen georganiseerd die het gedachtengoed van de kunstenaar en de enorme invloed daarvan zichtbaar maken.

  • Compositie no. II 09:25

    Het schilderij Compositie no. II is een ‘klassieke’ Mondriaan, wat betekent dat het een voorbeeld is van de typerende schilderstijl die hij tussen 1917 en 1920 in samenspraak met met de kunstenaars van het tijdschrift ‘De Stijl’ ontwikkelt. Mondriaan noemt zijn stijl ‘nieuwe beelding’ of ‘neo-plasticisme’ en geeft als bouwstenen: rechthoekige vlakken, horizontale en verticale lijnen, de primaire kleuren plus de niet-kleuren zwart, wit en grijs. In het begin zijn alle bouwstenen in de schilderijen aanwezig, maar in de loop van de jaren 20 experimenteert Mondriaan met het weglaten van kleuren en het terugbrengen van het aantal vlakken en lijnen. Eindpunt van deze ontwikkeling is Ruitvormige compositie met twee lijnen uit 1931 in de collectie van het Stedelijk Museum Amsterdam.

  • Jonieke van Es 09:55

    Op de video spreekt Jonieke van Es, Hoofd Collecties & Onderzoek van Museum Boijmans Van Beuningen over een van haar geliefde kunstwerken. Jonieke is de drijvende kracht achter het nieuwe collectieboek en ook degene die Joost Grootens er bij betrok. Maar het collectieboek is het laatste project waarvan zij de realisering heeft kunnen meemaken. Op 25 november 2012 overleed zij op 46-jarige leeftijd geheel onverwacht aan de gevolgen van een dissectie van de aorta. Het team van Boijmans TV draagt de aflevering Orde en Harmonie aan Jonieke op.

  • Armoede 14:40

    Mondriaans Compositie no. II is in de collectie van Museum Boijmans terecht gekomen door een schenking van de vrienden van de kunstenaar in 1929. Want hoewel hij internationaal bekend is en zowel journalisten als Amerikaanse miljonairsdochters zijn atelier weten te vinden, kan Mondriaan nauwelijks rondkomen. Er zijn periodes dat hij leeft op wortel- en koolsoep. Om hem te helpen leggen de Nederlandse vrienden, waaronder de architecten J.J.P Oud en Eduard Karsten, nu en dan wat geld bijeen, kopen een schilderij, verloten dat onder elkaar of schenken het aan een museum.

Voor de beroemde kunstenaar Piet Mondriaan was een schilderij als Compositie II uit 1929 geen venster op de wereld, maar een poort naar een hogere vorm van zijn. Dit probeert rondleider Bregje in aflevering 2 van Boijmans TV 2013 uit te leggen aan een groep die zichzelf visueel voortdurend verdubbelt. De groep bestaat namelijk uit eeneiige tweelingen en zij vormen een dankbaar publiek. Uit eigen ervaring begrijpen ze dat een klein verschil - een iets andere kleur, een lijn die stopt voor, of juist doorloopt over de rand - veelbetekenend kan zijn.

Arie en Mandy spiegelen zich aan elkaar in hun blijdschap met een cadeautje van de directeur: het nieuwe collectieboek! Alleen: wat moeten ze met al die beeldwolken, schema’s tabellen en grafieken? Arie vraagt Joost Grootens, de ontwerper van het bijzondere boek, om tekst en uitleg.

En hoewel de bezoekcijfers over 2012 niet echt slecht waren, lopen te veel mensen het museum nog gewoon voorbij. Daarom heeft museum Boijmans een medewerker aangetrokken die voorbijgangers aan hun jasje moet trekken. Deze ‘insmijter’ maakt geen onderscheid en vindt geweld in sommige kwesties absoluut geoorloofd. Vol overgave wijdt hij zich aan zijn taak.

Credits

Boijmans TV is een samenwerkingsproject van Museum Boijmans Van Beuningen, RTV Rijnmond en Ro Theater, ontwikkeld met steun van het VSBfonds en het Mediafonds. De serie is geproduceerd door het Rotterdamse productiebureau Popov Film.

Aan Boijmans TV werkten mee:

Sander Burger (eindregie) 
Kuba Szutkowski (producent) 
Dragan Bakema (creatief producent) 
Edgar Kapp (productieleider) 
Jetse Batelaan (regie van rondleidingen) 
Wilfried de Jong (concept en interviews) 
Els Hoek (research en redactie) 
En vele anderen.