/
Terug naar overzicht

Boijmans TV 2013 aflevering 1. Wat de gek ervoor geeft.

Door: Museum Boijmans Van Beuningen

Spring naar fragment...

Duur: 14:48
  • Zelfportret 00:52

    Sinds de late Middeleeuwen is het zelfportret een beproefd genre in de beeldende kunst. Geen kunstenaar die zich er niet op de een of andere manier aan waagt. Jan van Eyck schildert zichzelf in de spiegel, als getuige bij het huwelijk van de koopman Arnolfini. Rembrandt (en ook de Haagse schilder Philip Akkerman) vereeuwigen hun eigen tronie keer op keer en tonen zo het verstrijken van de tijd of de sporen van het leven. En Piet Mondriaan laat, bij wijze van zelfportret, zijn door hemzelf ingerichte en beschilderde atelier fotograferen. Rondleidster Bregje van der Laar is gefascineerd door het fenomeen en heeft op haar blog een wedstrijd uitgeschreven. Wie een zelfportret instuurt maakt kans op 1000 euro en deelname aan de tentoonstelling Over smaak valt te twisten die vanaf 24 februari 2013 te zien is in Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam.

  • Financiële Studievereniging Rotterdam 01:41

    De Financiële Studievereniging Rotterdam is bedoeld voor studenten met afstudeerrichtingen Finance, Accountancy en Controlling aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en heeft meer dan 1500 leden. De FSR brengt studenten en bedrijven met elkaar in contact.

  • Economische Faculteitsvereniging Rotterdam 03:27

    Het doel van de Economische Facuteitsvereniging Rotterdam is de kloof te dichten tussen theorie en praktijk. De EFR organiseert daartoe aan de studie gerelateerde activiteiten voor studenten met een economische oriëntatie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. De EFR wil haar 4500 leden ervaringen verschaffen die bijdragen aan een succesvolle toekomst.

  • Dadara 02:00

    Dadara is het pseudoniem van Daniel Rozenberg (1969), ruim twee decennia lang actief als kunstenaar in het alternatieve circuit. Aan het begin van de jaren 90 ontwerpt hij folders en CD omslagen en geeft hij schilderperformances in het kader van de internationale house muziek-scene. Vervolgens realiseert hij een aantal grote projecten in de openbare ruimte, bijvoorbeeld een 9 meter hoge Greyman Statue of No Liberty dat in 1999 voor het Rijksmuseum in Amsterdam komt te staan. In al zijn werk speelt de tegenstelling tussen de eisen van een materialistische maatschappij en de vrijheid van het bezitloze individu een rol. Zijn er manieren om samen te leven en toch vrij te zijn? Hoewel hij begon vanuit een anti-geld houding, concentreert Dadara zich sinds enkele jaren juist op geld en de werking daarvan. Door zelf bankbiljetten te ontwerpen en te drukken stelt hij vragen over de waarde van geld ten opzichte van andere waarden in het leven, zoals schoonheid, vrijheid, vriendschap en liefde. Op zijn blog, Art as Money, zwengelt hij de discussie over de kunst, het geld en het leven verder aan.

  • Barokke dame met strik (roze/wit) 03:15

    Dit Damesportret wordt in 1829 geschilderd door Jan Adam Kruseman. Hij is de societyschilder van de Hollandse romantiek en portretteert dames uit de rijke klasse die de nieuwste ontwikkelingen in de Parijse mode op de voet volgen. Kruseman schildert hun modieuze kapsels, hoeden, shawls en accessoires tot in detail. De dame van dit portret is duidelijk trots op haar bijzondere hoofdtooi en voorziet niet dat latere generaties besmuikt zullen lachen en haar zelfs zullen vergelijken met een enorm paasei.

  • Barok ei met strik (oranje/rood) 05:30

    Dit grote paasei maakt deel uit van de serie Celebration (1994-2008) waarin Koons symbolen en attributen verbeeldt die horen bij bekende feestdagen: de verjaardag, het huwelijk, Valentijnsdag, Pasen. De serie heeft schilderijen en beelden, met ballonnen, ringen, harten en paaseieren. De sculpturen zijn van roestvrij staal en strak gespoten in felle kleuren. Er zijn 10 paaseieren gemaakt, waarvan 5 een glad en glimmend oppervlak hebben (Smooth Egg) en 5 als het ware in kreukelfolie zijn verpakt. Elk ei is uniek door de kleurencombinatie: turquoise met magenta, turquoise met blauw, oranje met magenta etcetera.

  • Jeff Koons 05:31

    Jeff Koons wordt in 1955 geboren in York, Pennsylvania. Zijn ouders zijn woningdecorateurs en hebben een meubelshowroom. Jeff houdt van tekenen en schilderen en gaat al jong op schilderles. Z’n vader verkoopt zijn schilderijtjes in de showroom. Als iemand een interieur in Franse stijl bestelt, zoekt Koons in boeken naar Franse schilderijen en maakt hij iets om het interieur compleet te maken. Na de middelbare school gaat Koons naar de kunstacademie in Baltimore, raakt gefascineerd door Pop Art en maakt zijn opleiding af in Chicago, waar Pop Art-kunstenaars als Ed Paschke en Jim Nut les geven. Vervolgens trekt hij naar New York. Na in het MOMA achter de balie van de ‘vrienden van het museum’ te hebben gewerkt en als stock-broker te hebben gehandeld op Wall Street, krijgt hij in 1980 zijn eerste tentoonstelling in New York getiteld: The New. Vanaf dat moment is Jeff Koons niet meer weg te denken uit de hedendaagse beeldende kunst.

  • Particuliere verzamelaar 05:53

    Bregje wekt hier de indruk dat Baroque Egg with Bow (Orange/Magenta) door het museum is gekocht, maar dat is niet waar. Sterker nog: geen enkel ei is opgenomen in een museumcollectie. Alle eieren van Koons (op één na, die nog in zijn eigen bezit is) maken deel uit van collecties van prominente particulieren, zoals de Franse zakenman François Pinault en de Engelse kunstenaar Damien Hirst. De eigenaar van dit paasei, Bert Kreuk, heeft het werk ten minste tot maart 2015 in bruikleen gegeven aan Museum Boijmans Van Beuningen. Zie ook de ARTtube-video De komst van het ei

  • De carrière van Jeff Koons 06:43

    Koons’ eerste serie werken is getiteld The New (1980-1983) en bestaat uit Hoover stofzuigers in perspex vitrines. Hiermee geeft hij naar eigen zeggen een persoonlijke variant op Marcel Duchamps raadselachtige The Bride Stripped Bare By Her Bachelors Even.
    De series daarna zijn:

    2. Equilibrium (1985) met bronzen watersportartikelen, basketballen in aquaria en een bijzonder oplage Nike posters. Museum Boijmans Van Beuningen bezit de poster: Jam Session.
    3. Luxury and Degradation (1986) met nageschilderde alcoholreclames en roestvrijstalen replica’s van voorwerpen die met alcoholconsumptie te maken hebben.
    4. Banality (1988-1989) met kitscherige beelden in keramiek van bijvoorbeeld Michael Jackson en zijn aapje Bubbles of een varken omringd door engeltjes.
    5. Made in Heaven (1990-1999), met foto’s en beelden over de (lichamelijke) liefde tussen Koons zelf en de Italiaanse pornoactrice Cicciolina.
    6. Puppy, twee beelden in de openbare ruimte van een hondje opgebouwd uit bloeiende planten.
    7. Celebration (1994-2008) met symbolen van belangrijke feestdagen, op doek en als sculptuur
    8. Easyfun/Easyfun Etheral (1999-heden), met vooral schilderijen van verleidelijke beelden uit de wereld van reclame en mode.

  • Prijsontwikkeling Koons (slechts een paar voorbeelden) 06:45

    Een basketbal in een aquarium uit de serie Equilibrium kost in 1985 3000 dollar en levert nu een kleine 250.000 dollar op. Dat is relatief weinig, wat te maken heeft met het feit dat de bal gemakkelijk kapot gaat. Een bronzen roeiboot uit dezelfde serie kost in 1985 8000 dollar en nu 2 miljoen.

    Pink Panther uit de serie Banality levert in 1999 (10 jaar nadat het beeld is gemaakt) 1.8 miljoen op. De Jim Beamer J.B. Turner Train (sculptuur uit de serie Luxury and Degradation) wisselt in 2008 van eigenaar voor 5,5 miljoen en Michael Jackson & Bubbles (uit Banality) wordt in hetzelfde jaar geveild voor 5,6 miljoen.

    Sculpturen uit de serie Celebration kosten eind jaren 90 1 tot 2 miljoen dollar; in mei 2009 wordt een Baroque Egg with Bow (Turkoise/Magenta) geveild voor 5,5 miljoen en in november 2011 koopt Bert Kreuk het ei dat nu in Boijmans staat voor 6,2 miljoen. Toch zijn deze prijzen voor Koons geen record. Op 14 november 2007 levert een Hanging Heart 23,6 miljoen op en in juli 2008 wordt een Balloon Flower (Magenta) bij Chistie’s geveild voor 25,7 miljoen; beide uit Celebration.

Wat bepaalt de waarde van kunst?

In aflevering 1 van Boijmans TV 2013 buigen economiestudenten zich samen met gids Bregje van der Laar over deze belangrijke vraag. Ze doen dit naar aanleiding van het enorme paasei Baroque Egg with Bow (Orange/Magenta) van Jeff Koons, dat in 2011 voor 6,2 miljoen door een particuliere verzamelaar werd gekocht. Is de waarde direct afhankelijk van de bekendheid van de kunstenaar? Is ze recht evenredig met de schoonheid van het onderwerp dat wordt verbeeld? Geldt het principe van vraag en aanbod of is het uiteindelijk toch alleen een kwestie van 'wat de gek er voor geeft'?

Terwijl de studenten fantaseren over grafieken en verdienmodellen die inzicht geven in wat kunst werkelijk waard is, legt beveiliger Arie Dadara het vuur aan de schenen. Dadara is kunstenaar en bankdirecteur; hij geeft zijn eigen geld uit, in prachtige biljetten van nul, miljoen en oneindig. Maar niet iedereen gelooft dat ze wat waard zijn. Waarom geloven mensen dat wel van euro’s?

Het artistieke paar dat zich in de espressobar heeft gesetteld met oude en nieuwe media plus een kopje koffie, heeft ook een iets afwijkende houding ten aanzien van geld. Betalen? En kassameisje Mandy tenslotte heeft het moeilijk. De Nederlandse winter maakt haar bleek en lusteloos. Totdat museumdirecteur Sjarel Ex haar uit de put haalt met zijn opmerking dat zij 'het gezicht van Boijmans’ is.

Credits

Boijmans TV is een samenwerkingsproject van Museum Boijmans Van Beuningen, RTV Rijnmond en Ro Theater, ontwikkeld met steun van het VSBfonds en het Mediafonds. De serie is geproduceerd door het Rotterdamse productiebureau Popov Film.

Aan Boijmans TV werkten mee:

Sander Burger (eindregie) 
Kuba Szutkowski (producent) 
Dragan Bakema (creatief producent) 
Edgar Kapp (productieleider) 
Jetse Batelaan (regie van rondleidingen) 
Wilfried de Jong (concept en interviews) 
Els Hoek (research en redactie) 
En vele anderen.