Pleidooi voor een meer diverse kunst geschiedenis

Marian Cousijn geeft een pleidooi voor een meer diverse kunstgeschiedenis. Via Instagram deed zij een bijzondere vondst, waar ze je graag meer over vertelt.  

Instagram is een handige manier om nieuwe kunst te ontdekken. Zo verscheen er laatst (via kunstcriticus Jerry Saltz) een schilderij op mijn timeline, dat maar door m’n hoofd bleef spoken. Het is een pikzwart portret van een man met een hoed. Zijn silhouet is maar net van de al bijna even donkere achtergrond te onderscheiden. Uit de duisternis doemt het wit van zijn ogen op, met daaronder twee rijen witte tanden.

KERRY JAMES MARSHALL, “A Portrait of the Artist as a Shadow of His Former Self,” 1980 (egg tempera on paper). | Steven and Deborah Lebowitz. Photo courtesy MCA Chicago

Ondanks de brede grijns is het een nogal onbehaaglijk beeld. Het doet net te veel denken aan een racistische karikatuur, een stereotype van de olijk glimlachende zwarte man. De titel, A Portrait of the Artist As a Shadow of His Former Self, maakt die glimlach al helemaal ongemakkelijk. Kerry James Marshall schilderde dit zelfportret in 1980. Hij was 25 jaar oud en hij miste iets tijdens zijn studie kunstgeschiedenis: mensen die eruitzagen zoals hij. Sla er maar een willekeurig kunsthistorisch standaardwerk op na. Door de eeuwen heen is er bijna nooit aandacht voor mensen met een donkere huid – niet als kunstenaar, niet als het onderwerp van een kunstwerk. Diversiteit is ver te zoeken: witte mannen zijn nog altijd dominant in de mainstream kunstcanon.

In het bovenstaande filmpje, gemaakt tijdens de opbouw van Marshalls solotentoonstelling Painting and other stuff (M HKA, 2013) legt de kunstenaar uit waarom hij een groep zwarte jongens afbeeldt terwijl ze theedrinken in een huiskamer:

‘They’re just doing… normal stuff. When you imagine what black people are doing, that’s not what most people imagine.

Because every time you hear about what black folks are doing, its either crime or drugs. When you think about young black men – you don’t think about them sitting around in a living room, chatting with each other.’

Marshalls werken vullen niet alleen die gaten in de kunstgeschiedenis op, ze zijn ook nog eens heel mooi. Er gebeurt van alles: dankzij de verzadigde kleuren, sterke composities, en intrigerende taferelen blijf je ernaar kijken. De schilderijen zijn geen aanval op de gevestigde kunstgeschiedenis. Wie goed kijkt, ziet dat er een zeker respect voor de oude meesters van de schilderkunst uit spreekt. Wat Marshall laat zien, is dat het tijd is voor meer diversiteit.

Marshalls solotentoonstelling Mastry is tot eind januari in het New Yorkse museum The Met Breuer te zien, daarna reist ‘ie door naar het MOCA in Los Angeles. Geen tijd om de oceaan over te steken? Hier kun je alle werken bekijken.

1 video's

  • Schilderijen en zo

    Kerry James Marshall, die al jaren in Chicago woont, wordt alom beschouwd als een van de grootste schilders van zijn generatie. Dit interview is gemaakt tijdens de opbouw van Marshalls solotentoonstelling Painting and other stuff in het M HKA, 2013.